OPU – Oblicza Profilaktyki cz. II

NIE WPAŚĆ W ALKOHOLOWĄ PUŁAPKĘ

Alkohol? Jest użyteczny. I uzależnia. Zapewnia wysoką skuteczność przy odkażaniu, konserwowaniu i działa jako rozpuszczalnik dla wielu substancji biologicznie czynnych. Z punktu widzenia przeciętnego użytkownika, będącego jednocześnie konsumentem, alkohol to stosunkowo tani i szalenie łatwo dostępny środek o określonych walorach smakowych, dzięki któremu można poczuć stan oszołomienia i oderwania od rzeczywistości.

Z uwagi na powszechność występowania i bezproblemowy dla osób pełnoletnich zakup, alkohol to najpopularniejsza i najczęściej używana substancja psychoaktywna. Sięgając po napój z zawartością promili niezwykle rzadko uświadamiamy sobie, że sięgamy właśnie po SUBSTANCJĘ PSYCHOAKTYWNĄ, to jest taką, której stosowanie wywołuje odurzenie, zaburza świadomość i zakłóca normalną pracę układu nerwowego, która wpływa na reakcje somatyczne i psychiczne. I chociażby tylko z powodu wprowadzania w stan odurzenia alkohol należy zaliczyć do środków, których spożycie może stanowić zagrożenie dla zdrowia i życia osoby pijącej i osób z jej otoczenia.

Trujące niebezpieczeństwo
Alkohol należy do tej grupy środków psychoaktywnych, które mogą doprowadzić do skrajnego wyniszczenia organizmu, a nawet do śmierci, głównie przez:
– zatrucie ustroju
– uzależnienie
– wywołanie interakcji z przyjmowanymi lekami czy narkotykami
– zaburzenie percepcji i tym samym zaburzenie odczuwania bólu czy strachu w sytuacjach zagrożenia lub alarmowych
– rozregulowanie równowagi działania wewnętrznych układów ustroju
– wyjałowienie organizmu z witamin i minerałów.

Alkohol nadający się do spożycia w ujęciu chemicznym to rozcieńczony etanol, pochodna węglowodoru. Zalicza się go do środków o działaniu narkotycznych zwanych depresantami – spowalniają one działanie układu nerwowego i obniżają zdolności percepcyjne. Przy większej czy regularnej podaży staje się dla organizmu ludzkiego trucizną, która po początkowo miłym oszołomieniu doprowadza do powstania kaca, czyli stanu, w którym odczuwa się przykre doznania psychofizyczne występujące po kilku–kilkunastu godzinach od spożycia dużej ilości napojów wyskokowych. Przykre doznania to z kolei skutek wymuszonej zmiany metabolizmu ustroju spowodowanej dążeniem do usunięcia z komórek i tkanek trucizny jaką jest alkohol.
Alkohol jest szybko wchłaniany przez organizm i przez nabłonek jelit przenika do układu krążenia. Do krwi przedostaje się już po ok. 5 minutach od spożycia, a w dziesięć minut później w krwiobiegu krążyć może połowa przyjętej dawki. Oznacza to, że już w niecałe dwa kwadranse po spożyciu większej ilości trunku wysokoprocentowego można stać się pijanym w sztok. Przy wypiciu bardzo dużej ilości alkoholu w stosunkowo krótkim czasie mogą pojawić się zaburzenia ze strony układów odpowiedzialnych za zachowanie czynności życiowych. O ile stan upojenia alkoholowego nie przekroczy wartości 0,3%, skutkiem ubocznym będzie bełkotliwa mowa, zaburzenia równowagi czy przemijająca utrata pamięci. Powyżej tej wartości zaczyna się igranie z życiem: początkowo mogą pojawić się nudności i utrata przytomności, a kiedy we krwi znajdzie się ok. 0,6% alkoholu, zaburzone zostają podstawowe czynności odruchowe: oddychanie oraz praca serca. Może dojść do zapaści krążeniowej i śmierci.

Alkohol to trucizna, więc organizm chce się jej jak najszybciej pozbyć. Od momentu, kiedy alkohol znajdzie się we krwi, zaczyna się intensywna praca nad jego eliminacją z ustroju. Najbardziej obciążona zostaje wątroba, przejmując ciężar metabolizowania, co oznacza przekształcenie trucizny w składniki, które mogą być usunięte z ustroju bez szkody dla innych organów. Przez wątrobę przechodzi 90% wypitego alkoholu, zaś tylko 1/10 spożytej ilości zostaje usunięta z organizmu w postaci niezmienionej – z moczem, obciążając tym samym nerki.
Alkohol szkodzi od chwili spożycia:
– zaburza pracę ślinianek i powoduje uszkodzenie błony śluzowej jamy ustnej;
– w żołądku pobudza wydzielanie kwasu – to może prowadzić do nadkwasoty, która w ostatecznym rozrachunku może spowodować rozwój nowotworu układu pokarmowego;
– przez wpływ na przysadkę mózgową zmusza do wydalania większej ilości moczu, prowadząc do odwodnienia i wypłukiwania witamin i minerałów z ustroju;
– rozszerza naczynia krwionośne i w ten sposób prowadzi do zwiększonej utraty ciepła przez organizm i jego szybkiego wychłodzenia – z tego właśnie powodu notuje się zgony osób, które w chłodne dni piją „na rozgrzewkę” i długo pozostają na mrozie.
Jeśli wątroba jest regularnie przeciążana metabolizowaniem dużych ilości alkoholu, pojawia się marskość tego narządu. Uszkodzenie wątroby może doprowadzić do jeszcze poważniejszych konsekwencji zdrowotnych: rozwoju nowotworu tego narządu, zatrucia produktami przemian związków azotowych, zaburzeń krążenia wątrobowego, żółtaczki, kłopotów ze skórą, rozwoju cukrzycy typu 2, kłopotów z żołądkiem i z odpornością. Lista szkód, które alkohol wyrządza w organizmie, jest bardzo długa. Do wymienionych wyżej należy jeszcze dorzucić ryzyko otyłości (alkohol dostarcza tzw. pustych kalorii), choroby trzustki, anemię, zaburzenia seksualne, śpiączkę i wreszcie zaburzenia psychiczne: depresje, lęki, halucynacje, psychozy. Trzeba pamiętać, że szkody, które wyrządza alkohol, dotykają głównie osobę pijącą, ale nie pozostają bez wpływu na zdrowie bliskich alkoholika. Efektem agresji osoby pijącej może być przemoc wobec otoczenia i fizyczne uszkodzenie ciała. U bliskich alkoholika wskutek jego postępowania mogą pojawić się też problemy psychiczne i emocjonalne. Na skutki picia alkoholu przez rodzica czy opiekuna narażone są szczególnie dzieci i młodzież.

Profilaktyczne odcięcie

Zakłada się, że osoby dorosłe mają odpowiednią wiedzę na temat tego, jak powinno się postępować, aby żyć zdrowo i dobrze. Między teorią a praktyką mogą pojawić się jednak kolosalne różnice, których skutkiem może być wkroczenie na ścieżkę życia suto zakrapianą alkoholem. Dlatego również w odniesieniu do dorosłych potrzebne jest prowadzenie działań zabezpieczających przed pogrążaniem się w nałogu alkoholowym. Przywilejem osób dorosłych jest samodzielne podejmowanie świadomych decyzji i ponoszenie konsekwencji dokonanych wyborów. Szkopuł w tym, że alkohol mąci świadomość na tyle skutecznie, iż u osoby znajdującej się w stanie upojenia alkoholowego lub pogrążającej się w uzależnieniu trudno liczyć na zdrowy rozsądek i przemyślane wybory. Podejmowanie skutecznych działań profilaktycznych u osób pełnoletnich jest zatem konieczne. Prewencja uzależnienia od alkoholu to działanie wieloaspektowe, które opiera się na:
– rzetelnej informacji z przedstawieniem rachunku zysków i strat, z położeniem szczególnego nacisku na te ostatnie;
– zminimalizowaniu kontaktów z alkoholem lub odcięciu dostępu do napojów wyskokowych i ludzi, którzy nie stronią od sięgania po trunki lub mogą negatywnie wpływać na zachowanie abstynencji u innych;
– nakierowaniu uwagi na aspekt prowadzenia zdrowego stylu życia;
– ukierunkowaniu na rozwój osobistych pasji i zainteresowań;
– wsparciu i zaangażowaniu najbliższych i otoczenia w działania zmierzające ku zachowaniu abstynencji – współpraca bliskich jest szczególnie ważna w przypadku osób, które dość często sięgają po alkohol, ale nie są jeszcze uzależnione.

Działania profilaktyczne trzeba targetować, czyli przeznaczać dla ściśle określonej grupy odbiorczej, mając zawsze na uwadze cel podejmowanych inicjatyw prewencyjnych. Celem tym jest wypracowanie dojrzałej i zdecydowanej postawy życiowej oraz wykształcenie umiejętności, dzięki którym człowiek daje sobie radę z wyzwaniami stawianymi przed nim przez codzienność; i w swej samodzielności znajduje dla siebie oparcie: wierzy w swoje możliwości oraz realizuje zamierzone cele bez poczucia wstydu czy zakłopotania i bez dążenia do zdobycia akceptacji u pseudoprzyjaciół czy w środowisku, które próbuje narzucać negatywne wzorce zachowań.
Szczególne grupy odbiorców prewencji alkoholowej to kobiety i DDA – Dorosłe Dzieci Alkoholików. Przedstawicielki płci pięknej szybciej wpadają w nałóg alkoholowy i trudniej jest się im z niego wyrwać (z przyczyn społecznych i kulturowych oraz z uwagi na fizjologię). Ponadto – to kobiety zachodzą w ciążę i od tego, jaki styl życia prowadzą, zależą zdrowie i prawidłowy rozwój płodu, a później maleńkiego dziecka. Z kolei dzieci alkoholików niosą często brzemię pamięci tragicznego dzieciństwa, własnych kompleksów i podświadomego lęku o genetyczne naznaczenie skłonnościami do alkoholizmu.

Aktywność kluczem do zdrowia

Jednym z ważniejszych aspektów prewencji uzależnienia alkoholowego jest nakierowanie na prowadzenie zdrowego trybu życia i eliminacja zachowań ryzykownych, które nie służą zdrowiu.
Dorosłym nie wystarczy powiedzieć: „nie pij, bo alkohol szkodzi”. Im trzeba:
– przedstawić konkretne informacje na temat złego wpływu trunków na zdrowie;
– prosto, bez ogródek i nie przejaskrawiając wskazać potencjalne niebezpieczeństwa oraz pokazać, co i w jak krótkim czasie można stracić przez niezdrowy romans z alkoholem: rodzinę, przyjaciół, dorobek, pracę zawodową i zdrowie – czyli wszystko, od czego zależy zadowolenie z życia;
– pokazać na przykładach z życia wziętych (najlepiej podczas spotkań z byłymi alkoholikami), jaką siłę daje zdrowie, ile mocy psychicznej dostaje człowiek, kiedy dba o zdrowie fizyczne i – odwrotnie: jak pozytywnie troska o ciało wpływa na pozbycie się psychicznej nierównowagi.

Z uwagi na skuteczność, z jaką środki masowego przekazu docierają do przekonań odbiorców, media te mogą odegrać znaczącą rolę w propagowaniu mody na zdrowy styl życia i w profilaktyce alkoholowej. Przydatne mogą okazać się nowatorskie prezentacje multimedialne: w atrakcyjnej, dalekiej od moralizowania formie można przekazać szereg informacji na temat szkodliwości alkoholu.
W dorosłym wieku zdarza się obojętnieć na przekazy dotyczące ochrony i zachowania zdrowia, a osoby, które chętnie sięgają po trunki, często argumentują, że prowadzenie zdrowego stylu życia wymaga posiadania żelaznej woli, a tej im brakuje. Trzeba im zatem wyjaśnić, że zdrowy styl życia to nic innego, jak dobre dbanie o siebie i dążenie do osiągnięcia szczęścia i zadowolenia z siebie, unikanie tego, co szkodzi, a wykorzystywanie tego, co organizmowi przynosi korzyść. Korzyść przynoszą zaś:
– rezygnacja z używek i substancji psychoaktywnych;
– odpowiednio dobrany zestaw ćwiczeń gimnastycznych, które zrelaksują, odprężą i dzięki którym mózg zaserwuje ćwiczącemu dawkę szczęścia poprzez wydzielenie endorfin;
– dobrze zbilansowana dieta bogata w warzywa i owoce – dostarczają one dawki witamin i minerałów, które są niezbędne do prawidłowej pracy ciała i psychiki;
– odpowiednia ilość snu i odpoczynku;
– zachowanie równowagi czasowej między życiem zawodowym a prywatnym.
.
W ramach prewencji alkoholowej dorosłych trzeba przekonać do rezygnacji ze złych nawyków i przekonać do zdrowego stylu życia tych, którzy obarczeni są już sporym bagażem życiowych doświadczeń. Konieczne będzie zatem stosowanie przekonującej argumentacji w wyliczaniu zysków i strat, popartej wiedzą na temat szkód, które może wyrządzić alkohol. W ten sposób dociera się do logiki odbiorcy i wprowadza się jego myśli na tor świadomego wyboru pozytywnych postaw, odrzucania złych nawyków i rezygnacji z towarzystwa osób, które nie rozumieją lub nie chcą zrozumieć prostej prawdy, że abstynencja oznacza życie, w którym można świadomie realizować swoje osobiste cele.

Ośrodek Profilaktyki Uzależnień w Kozienicach

Umieszczone w Aktualności, Gminna Komisja ( GKRPA )
Aktualności
Zachowaj Trzeźwy Umysł
Październik 2018
P W Ś C P S N
« Lip    
1234567
891011121314
15161718192021
22232425262728
293031  
Archiwa
Ważne telefony
Policja - 048 614 97 00
Ośrodek Profilaktyki Uzależnień - 048 611 03 00
M-G Ośrodek Pomocy Społecznej - 048 614 67 62
Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie - 048 611 02 25
Infolinia "Niebieska Linia" - 0 801 12 00 02
(pon-sob: 10.00 - 22.00; niedz i święta - 10.00-16.00) płatny pierwszy impuls